| Yerli Pravda’lara Küçük Bir Hatırlatma |
|
|
| Ekrem Dumanlı, Zaman | |
| 25.02.2002 | |
|
13 Kasım'da dünya gazetelerinin hemen hepsi aynı başlıkla çıktı; bir gazete hariç... 12 Kasım'da John F. Kennedy Havaalanı'ndan kalkan ve kısa bir süre sonra New York'a düşen Dominik Cumhuriyeti'ne ait uçak, 251 kişinin ölümüne neden olmuştu. Böyle bir olayın dünya basınına manşet olması kadar doğal bir şey düşünülemezdi. Ülkemizde sadece bir gazete, bu olayı "manşetlik" değerde bulmadı. Demek ki bu gazeteye göre manşet olması gereken başka bir olay vardı ortada... Halbuki dünyanın yüreği ağzına gelmişti düşen uçakla. Çünkü 11 Eylül'de ABD'ye karşı gerçekleştirilen terörist saldırıdan iki ay sonra meydana geliyordu bu olay. "Yeni bir saldırı mı?" sorusu, endişeye sevk ediyordu dünya kamuoyunu. Sadece bir gazete önemsemiyordu bu olayı. Malum gazetenin manşeti Fethullah Gülen ile ilgili ortaya atılan mesnetsiz iddialardı. Gazete neden Sayın Gülen'i manşet yapmıştı? Yeni bir bilgi yoktu haberde, yeni bir gelişme de gözükmüyordu ortalarda. 13 Kasım'da böyle önemli (!) bir haberi manşet yapmanın tek sebebi olabilirdi: İdeolojik saplantılarla mahkemeyi etki altında tutmak... Ne 11 Eylül sonrası gelişen olaylar, ne düşen uçak, ne ölen 251 kişi, ne savaş tehlikesi... Varsa da yoksa da Fethullah Gülen davası... Ne gazetecilik ama!.. Aynı gazete, birkaç gün önce Sayın Gülen'i bir daha manşet yaptı. Adana 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde görülen davanın sonucuna bakma zahmetine bile katlanmayan malum gazete bir savcının iddialarından cümleler cımbızlamıştı. Davanın 28.12.2001'de beraatle sonuçlandığını bilmiyordu "devrimci" gazete. Bilse bile ne önemi vardı ki beraat kararının. İdeolojinin bir gözü zaten kördü, bir kulağı zaten sağırdı... Bir zamanlar gazetecilik mektebi gibi işleyen bu malum gazeteye neler oluyor dersiniz? Tirajı 35 binlere kadar düşen gazete, imajının bu tür haberlerle ne kadar alt düzeyde seyrettiğini fark etmiyor mu? Aslında bu gazetenin gençleştiğini, yenilenme çabası içinde olduğunu duymuştum. Yeni yayın yönetmenini bir toplantıda görmüş ve ümitlenmiştim. Bir zamanlar "Hikmet'inden sual olunmaz" bir makama daha genç birinin oturması, değişim için yeterli bir neden değilmiş meğer... İdeolojik önyargılar sürdüğü sürece zihnî "devrim" nasıl gerçekleşecek ki? Bir gazetenin fikrî tercihleri olabilir, buna saygı duymak gerek. Hatta birbirine zıt düşünceli ne kadar çok gazete varsa, o ülkede daha ufuklu bir fikrî zenginliğin olduğunu söylemek abartı olmaz. Yanlış olan, ideolojik saplantılar ve ihtiraslar uğruna gazeteciliğe karşı yapılan ihanet. Gerçeğin sadece bir bölümünü –tabii ki işine gelen bir bölümünü– göstermek sadece okura değil bu mesleğe yapılmış bir ihanet değil midir? Aslında zihni bir hastalık var ideolojik medyada. Bu çağdışı gazetecilik anlayışına göre insanlar ya topyekün iyidir ya da topyekün kötü. İyilerden asla kötülük, kötülerden de asla iyilik sâdır olmaz. Halbuki hayat, bu kadar keskin renklerle ayrılmıyor. Malum gazetenin içinden çıkamadığı kara delik var: Keskin söylemlerin, anarşist propagandaların, insanların ensesine vura vura atılan manşetlerin devri çoktan kapanmıştır. Hele komünizm yıkıldıktan sonra... Bilindiği gibi Pravda gazetesi, sadece sosyalist Sovyetler Birliği'nde değil, sosyalizm sıtmasına yakalanmış her devrimci grupta sembol bir markaydı. 80'li yıllarda komünizmin ateşli bir bestecisiydi Pravda. Öyle ki, satışı 10 milyondan aşağı düşmüyordu. 1990'da 34 milyon günlük tiraja ulaşınca Guinness Rekorlar Kitabı'na girmeyi başardı gazete. 90'lı yıllarda kızıl rüzgar dinmeye başlayınca devlet desteği de kurtaramadı Pravda'yı. Kısa bir sürede 3–5 milyona düşen gazete tirajı felaketin ilk habercisiydi. Şimdilerde 60 bin tiraja düşmenin utancını yaşıyor yaşlı sosyalist gazete. Üstelik haftada ancak üç gün yayın yapabiliyor. Propagandist gazeteciliğin, ideolojik saplantı medyacılığının önemli bir örneği olan gazeteyi, yakın bir gelecekte sadece müzelerde görmek mümkün olacak... "Aydınların afyonu" olan ideolojiler dönemi, çoktan kapanmıştır. Sabık bir devrin artığı olarak yaşamaya çalışan propagandist gazetelerin sonu Pravda'dan farklı olamaz. Gazeteler, aslî görevlerine dönmeye mecburdur. Halkı bilgilendirmeyi, doğru haberciliği, yansız yaklaşımı kendilerine yeniden rehber yapmak zorunda gazeteler. İdeolojik argümanlarla gerçekleri çarpıtmaya kalkanı halk çarpacaktır... İdeolojik saplantılarla gerçeğin sadece bir kısmını gösterme temayülü, malum gazeteye mahsus bir özellik değil elbette. O yüzden kim yaparsa yapsın ve hangi argümanı kullanırsa kullansın meslek ahlakını hiçe sayan gazetecilik Pravda'nın hazin sonunu beklemek zorunda. Herkesin malumu olan bir gazeteyi ismini hiç anmadan Editör'ün Notu'na konu ettim. Sebebini bu köşeyi takip edenler çok iyi biliyor. Biz, ilkeleri tartışıyoruz bu sütunda ve evrensel gazetecilik prensiplerinin yörüngesinde seyahat ediyoruz hep birlikte. Dünya standartları diyebileceğimiz ilkeler merkezinde ideolojik gazete olgusuna kıyısından köşesinden temas ettik. Malum gazetenin ismini tasrih etmek, yazıyı bir gazete üzerine yoğunlaştıracaktı belki. Halbuki yerli Pravda diyebileceğim gazete bu yazıda özne değil. İdeolojik saplantılar kuşağında yörüngesini şaşırmış gazeteciliğe canlı bir örnek o. Bu örneği malum gazetenin paralelinden ya da ters kutbundan örneklerle beslemek de mümkün. Yanlış hangi nedenin arkasına sığınırsa sığınsın yanlış yaftasından kurtulamaz. Haber çarpıtma, gerçekleri gizleme, savunma hakkına saygı duymama, insanları inançlarından dolayı karalama gibi menfur davranışları ne solculuk, ne sağcılık, ne dindarlık gibi kavramlarla açıklayamazsınız... Son bir çare diye "halka arz" olmayı düşünen gazete, önce talep sorununu çözmeli. Çünkü ideolojik saplantıların faturasını halka arz edemezsiniz. Bir zaman sonra devlet desteği de çekilir arkanızdan ve arkeolojik bir müzede mütevazı yerinizi alırsınız. En iyisi aklınızı başınıza alınız ve "sadece gazete verir" hale geliniz... Ben hâlâ ümitsiz değilim, pek çok önemli kaleme ev sahipliği yapmış gazeteyi, yeni kuşak yayıncılar toparlayabilir. Kazanan Türkiye olur o zaman... |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
